Հինգշաբթի 11 յունիս 2026-ին Ազգային Միացեալ վարժարանի «Ժիրայր եւ Ցոլինէ Խաչատուրեան» սրահին մէջ տօնական եւ խանդավառ մթնոլորտի մէջ տեղի ունեցաւ վարժարանի 2025-2026 տարեշրջանի մանկապարտէզի ամավերջի հանդէսը` «Երազանքներու քաղաքը» խորագիրով:

Հանդէսը ներկաները փոխադրեց երազանքներու եւ մանկական անմեղութեան աշխարհ մը. արդարեւ, բեմը վերածուած էր իսկական քաղաքի` գեղեցիկ ձեւաւորումով: «Գիշերուան թագուհի»-ին առաջնորդութեամբ, աշակերտները հանդիսատեսը առաջնորդեցին երազանքներու քաղաք:

Ծիլ, Բողբոջ, Կոկոն ու Ծաղիկ դասարաններու աշակերտները, հերթաբար բեմ բարձրանալով, ներկայացուցին տարբեր երգեր ու պարեր` հայերէն, արաբերէն եւ անգլերէն լեզուներով:

Յատկանշական էին Ծաղիկ դասարանի աշակերտներուն արտասանած խօսքերը, որուն ընդմէջէն անոնք ներկայացուցին իրենց նախասիրած ասպարէզները, ըսին, թէ ինչպէ՛ս իւրաքանչիւրը իր մասնագիտութիւններով պիտի նպաստէ երազանքներու քաղաքին ու զարգացնէ զայն` ճարտարապետէն հասնելով մինչեւ ուսուցիչ, բժիշկ, գիտնական եւ այլ կոչումներ: Անոնց խօսքերը կ՛արտացոլացնէին ոչ միայն իրենց ապագայի երազանքները, այլ նաեւ իրենց պատրաստակամութիւնը` ծառայելու ընկերութեան եւ իրենց գիտելիքներն ու կարողութիւնները ի սպաս դնելու համայնքի զարգացման: Յատկանշական էին նաեւ այն պատգամները, որոնք կը շեշտէին խաղաղութիւն, մաքրութիւն, գիտութիւն, հայրենասիրութիւն եւ մարդկային արժէքները` իբրեւ այն հիմնասիւները, որոնց վրայ պիտի կառուցուի աւելի գեղեցիկ, արդար եւ լուսաւոր ապագան:

Վարժարանի մանկապարտիզպանուհի Շաղիկ Յովսէփեան-Յարութիւնեան իր խօսքին մէջ ողջունեց ներկաները ` ընդգծելով այս օրուան առանձնայատուկ նշանակութիւնը:

Ան նշեց, որ այսօր սրահը լեցուած է ոչ միայն ուրախութեամբ եւ հպարտութեամբ, այլ նաեւ` հրաշքի մը զգացումով, որ կը պատկանի միայն մանուկներու աշխարհին: Ծաղիկ դասարանի փոքրիկները իրենց ներկայութեամբ ապացուցեցին, որ երազանքները թեւեր ունին, եւ իւրաքանչիւր մանուկ իր մէջ կը կրէ լոյս, գոյն եւ ապագայի տեսիլք:

Շաղիկ Յովսէփեան-Յարութիւնեան շեշտեց, որ այսօր բեմին վրայ կանգնած են ոչ միայն իրենց առաջին փուլը աւարտող մանուկներ, այլեւ` ապագան. արդարեւ, անոնց փոքրիկ քայլերուն մէջ թաքնուած են մեծ ճամբաներ, իսկ այս մեղմ ձայներուն մէջ պիտի ծնին վաղուան հզօր ձայները: Երազանքները պարզ խօսքեր չեն, այլ սերմեր են, որոնք ժամանակի ընթացքին պիտի աճին եւ դառնան իրականութիւն:

Մանկապարտիզպանուհին ընդգծեց նաեւ, որ տարիներ ետք այս փոքրիկները կրնան դառնալ բժիշկներ, ուսուցիչներ, հայրենիքի պաշտպաններ եւ աշխարհ փոխող մարդիկ, սակայն ամէնէն կարեւորը` անոնք երբեք չկորսնցնեն իրենց երազելու ուժը: Քաղաքները կը կառուցուին քարերով, սակայն ապագան կը կառուցուի երազանքներով:

Խօսքին մէջ ան բարձր գնահատեց ծնողները` որպէս առաջին հիմնասիւները իրենց զաւակներուն երազներուն, ուսուցիչներն ու դաստիարակները` որպէս երազանքներու դարբիններ, տնօրէնութիւնը` իր մնայուն աջակցութեան համար, եւ բարերարները` իրենց նիւթաբարոյական նեցուկին, որուն շնորհիւ կը պահպանուի հայ դպրոցի ու ամբողջ սերունդի մը երազելու իրաւունքը:

Ան իր խօսքը եզրափակեց շնորհաւորելով Ծաղիկ դասարանի շրջանաւարտները` մաղթելով անոնց բարի, լուսաւոր եւ կանաչ երթ դէպի նախակրթարան:

Ապա Ծաղիկ դասարանի աշակերտները երեք լեզուներով արտասանեցին իրենց ուղերձները ու երգի կատարումներ ունեցան, որմէ ետք տեղի ունեցաւ վկայականներու բաշխման արարողութիւնը` ձեռամբ Աւետիք վրդ. Տէր Կարապետեանի, խնամակալութեան ատենապետ երեսփոխան Յակոբ Թերզեանի եւ վարժարանի տնօրէն Նելլի Վէքիլեանի:

Վկայականներ ստացան` Էլսա Ֆըսթըքճեան, Ժան Մալիքեան, Լիլիթ Պիլեզիքճեան, Ծիլա Պիլեզիքճեան, Նաթալի Նորընծայեան, Վերոնիքա Ճապանեան, Քրիստ Շիրինեան, Հատի Մըտլեժ, Մաթէա Մանսուր, Մաթէօ Մանսուր, Լէոնարտօ Ալ Հաշեմ:

Աւարտին  Աւետիք վրդ. Տէր Կարապետեան իր սրտի խօսքը ուղղեց ներկաներուն` շնորհաւորելով աշակերտները, ծնողներն ու ուսուցչական կազմը այս հանդէսին առիթով: Ապա ան անդրադարձաւ հայ դպրոցի դերին` իբրեւ ազգային ինքնութեան կազմաւորման, լեզուի, մշակոյթի եւ արժէքներու պահպանման անփոխարինելի միաւորի, ընդգծելով անոր նշանակութիւնը սերունդներու դաստիարակութեան մէջ:

Ազգային Եղիշէ Մանուկեան քոլեճի 2025-2026 տարեշրջանի ամավերջի հանդէսը տեղի ունեցաւ երեքշաբթի, 2 յունիսի երեկոյեան Ժամը 7:30-ին, վարժարանի շրջափակին մէջ` հովանաւորութեամբ եւ ներկայութեամբ Լիբանանի Հայոց Թեմի Բարեջան Առաջնորդ՝ Գերշ. Տ. Շահէ Արք. Փանոսեանին:

Հանդէսը սկսաւ Լիբանանի, Հայաստանի, Արցախի եւ վարժարանի քայլերգներուն յոտնկայս ունկնդրութեամբ, որմէ ետք շրջանաւարտ դասարանի աշակերտուհիները հայկական գեղեցիկ նազպարով մը ազգային շունչ հաղորդեցին հանդիսութեան:

Այնուհետեւ ցուցադրուեցաւ տեսերիզ մը, որ կը ներկայացնէր շրջանաւարտներուն դպրոցական ճամբորդութիւնը` մանկապարտէզի առաջին քայլերէն մինչեւ ԺԲ. դասարանի վերջին զանգը, վերակենդանացնելով յուշերով եւ անմեղ զգացումներով լեցուն տարիները:

Ապա շրջանաւարտները արտասանեցին Ժագ Ս. Յակոբեանի «Խրախուսանք» բանաստեղծութիւնը, որմէ ետք  ներկայացուցին խմբերգ մը, որ աւելի խանդավառեց հանդիսութեան գեղարուեստական բաժինը:

Յայտագիրի գեղարուեստական բաժինին  աւարտէն ետք, ներկաներու ծափողջոյններուն տակ, հանդիսաւոր կերպով մուտք գործեցին շրջանաւարտները եւ իրենց տեղերը գրաւեցին բեմին վրայ:

Շրջանաւարտներուն ողջերթի խօսքը արտասանեց ԺԱ. դասարանի աշակերտուհի Նարօտ Թազեան, որ ջերմ ու անկեղծ բառերով անդրադարձաւ շրջանաւարտներուն հետ իր եւ իր դասընկերներուն կազմած բարեկամական կապերուն, միասին ապրած յիշարժան պահերուն եւ դպրոցական տարիներուն կերտուած գեղեցիկ յիշատակներուն` մաղթելով անոնց յաջողութիւններով եւ ձեռքբերումներով լի ապագայ մը:

Ապա շրջանաւարտներուն կողմէ արտասանուեցան արաբերէն (Էտի Ճէրէճեան), անգլերէն (Սելին Գայսէլ) եւ հայերէն (Նաթալի Այանեան) ուղերձները: Անոնք իրենց սրտաբուխ խօսքերուն մէջ յիշեցին դպրոցական կեանքի ամէնէն գեղեցիկ էջերը` խօսելով ապրած ուրախութիւններուն եւ յուզիչ պահերուն, կիսուած յիշատակներուն, անմեղ չարաճճիութիւններուն, տարիներու ընթացքին կերտուած ամուր բարեկամութիւններուն եւ դպրոցական առօրեան լուսաւորած բազմաթիւ հաճելի վայրկեաններուն մասին: Անոնք ընդգծեցին, որ Ազգ. Եղիշէ Մանուկեան քոլէճը իրենց համար, կրթական հաստատութիւն մը ըլլալէ աւելի, եղաւ երկրորդ տուն մը, ուր հասակ առին, կազմաւորուեցան եւ պատրաստուեցան կեանքի նոր փուլին:

Շրջանաւարտները խոր երախտագիտութիւն յայտնեցին տնօրէնութեան եւ ուսուցչական կազմին, որոնք մեծ նուիրումով եւ հոգատարութեամբ առաջնորդեցին զիրենք ուսման ճամբուն վրայ` ջամբելով գիտելիք, կրթութիւն, ազգային, բարոյական եւ մարդկային արժէքներ, որոնք պիտի շարունակեն լուսաւորել իրենց կեանքի ընթացքը:

Յատուկ շնորհակալութիւն յայտնուեցաւ նաեւ ծնողներուն, որոնք տարիներ շարունակ անսակարկ սիրով, զոհողութեամբ եւ անվերապահ աջակցութեամբ կանգնեցան իրենց կողքին: Անոնք շեշտեցին, որ այսօրուան ձեռքբերումը միայն իրենցը չէ, այլ նաեւ` իրենց ծնողներուն նուիրումին, համբերութեան եւ անխոնջ ջանքերուն արդիւնքը, եւ որ` այս օրը բոլորին համար հպարտութեան օր մըն է:

Քոլեճի տնօրէն Թալին Օրտողլեան խօսք առնելով` ամփոփ զեկուցում մը տուաւ անցնող տարեշրջանին մասին, որ համեմատաբար բնականոն ընթացաւ եւ հասաւ իր բարւոք աւարտին: Ան զեկուցեց վարժարանին մէջ գոյութիւն ունեցող կրթական-ակադեմական բաժանումներուն, ինչպէս նաեւ մանկամսուրի մէջ  նորութիւններուն հետ քայլ պահելու ծրագիրներու մասին:

Խօսքը ուղղելով շրջանաւարտներուն` Օրտողլեան ըսաւ. «Այսօր ձեզի համար վճռական պահ մըն է, որովհետեւ ձեր դպրոցական կեանքի էջը կը փակուի` նոր մը բացուելու համար: Նոր մը, որ պիտի ըլլայ միայն ու միայն ձեր ընտրութիւնը: Ձեր երազներն ու նպատակակէտերը պէտք է հիմնուին անխախտ սկզբունքներու վրայ: Ձեր երազները պէտք է ձեզ ուղղեն դէպի փայլուն ապագայ: Ապագայ մը, ուր ձեզ շրջապատողները ձեզ մատնացոյց ընեն ձեր նուաճումներուն համար: Ապագայ մը, ուր հայու գիտակցութիւնը եւ հայ զգալու հպարտութեան կրակը ձեր մէջ մարած չըլլայ: Ապագայ մը, ուր շարունակէք հպարտ զգալ, որ դուք Ազգային Եղիշէ Մանուկեան քոլեճի շրջանաւարտներ եղած էք ու պարտական էք անոր»: Ան խօսքը աւարտեց` շնորհաւորելով աշակերտները, որոնք շուտով պիտի կոչուին Ազգային Եղիշէ Մանուկեան քոլեճի շրջանաւարտներ:

Հանդէսի վերջին բաժինով աշակերտները ստացան իրենց վկայականները` ձեռամբ Առաջնորդ Սրբազան Հօր, որ աւարտին իր խօսքը ուղղելով շրջանաւարտներուն եւ ներկաներուն` ըսաւ. «Այս գեղեցիկ հանդիսութիւնը վկայութիւնն է այն իրողութեան, որ հայ դպրոցը կը շարունակէ իր ծոցին մէջ կերտել ու պատրաստել մեր ժողովուրդի զաւակները, որպէսզի անոնցմով կանգուն մնայ եւ ծաղկի մեր համայնական կեանքը»: Ան նաեւ բարձր գնահատեց ծնողները, որոնք գիտակցաբար ընտրած են հայ դպրոցը իրենց զաւակներուն կրթութեան համար:

Սրբազան Հայրը շարունակեց` ըսելով. «Չենք կրնար միայն արհեստական բանականութեան կամ արհեստագիտութեան յառաջդիմութեան ապաւինիլ. մեզի համար առաջնահերթը մարդն է` իր արժէքներով, նկարագիրով եւ առաքելութեան գիտակցութեամբ, որպէսզի կարենայ բարիք սփռել իր շրջապատին մէջ»:

Ան կոչ ուղղեց, որ ձեռք ձեռքի տուած` մեր բոլոր կարողութիւններն ու միջոցները ի գործ դնենք ի շահ հայ դպրոցին, աջակցինք անոր սրբազան առաքելութեան, պահպանենք զայն իր կոչումին մէջ եւ դարձնենք աւելի արդիւնաւէտ, կենսունակ ու լուսաւոր ապագայ կերտող կրթօճախ մը:

Այս առիթով Տիկնանց խորհուրդի անդամուհիներուն կողմէ շրջանաւարտներուն նուիրուեցան իւրայատուկ թռչնագիր յուշանուէրներ` իւրաքանչիւրին անունին սկզբնատառով, իբրեւ այս յիշարժան օրուան գեղեցիկ յիշատակ:

2025-2026 տարեշրջանի շրջանաւարտներ են`

Ընդհանուր գիտութիւններ` Էտի Ճէրէճեան, Մանուէլ Յակոբեան եւ Սելին  Գայսէլ:
Կենսաբանագիտութիւն` Ճէովաննի Մկրտիչեան եւ Նաթալի Այանեան:
Ընկերա-տնտեսագիտութիւն`  Կարէն Ճէհիզեան, Կերի Տիրացուեան, Շանթ Տեմիրճեան եւ Քեւըն Մանաշեան:
Օտար ծրագիր`  Նաթալիա Աճեմեան եւ Սարին Կիւլեան:

Մայիսեան անկախութեան 108-րդ տարեդարձին առիթով, կիրակի, 31 մայիսին Լիբանանի հայոց թեմի բոլոր եկեղեցիներուն մէջ յընթացս սուրբ պատարագի տեղի ունեցաւ գոհաբանական մաղթանք եւ կատարուեցաւ Եռագոյն դրօշի օրհնութիւն:

Առ այդ, նախագահութեամբ Լիբանանի Հայոց Թեմի Բարեջան Առաջնորդ՝ Գերշ. Տ. Շահէ Արք. Փանոսեանի, Նորաշէնի Սրբոց Վարդանանց եկեղեցւոյ մէջ մատուցուեցաւ սուրբ պատարագ, որուն ընթացքին սրբազան հայրը օրհնեց Եռագոյն դրօշը եւ կատարեց գոհաբանական մաղթանք, որմէ ետք դպրաց դասը երգեց Հայաստանի օրհներգը` «Մեր հայրենիք»-ը:

Իր քարոզին մէջ Սրբազան Հայրը նկատել տուաւ, որ իբրեւ հայ ժողովուրդի զաւակներ պէտք չէ մոռնանք, թէ 108 տարիներ առաջ, 600 տարիներու ստրկութեան պայմաններէն ետք, մեր ժողովուրդը յաջողեցաւ իր սեփական հողին վրայ, իր բազուկին ուժով ազատութեան պայմաններուն մէջ ապրելու եւ իր կամքը պարտադրելու աշխարհին: Պէտք չէ մոռնանք, թէ այս անկախութիւնը ձեռք բերուեցաւ բիւրաւոր նահատակներու արեան հեղումով, նաեւ պէտք չէ մոռնանք, թէ հայոց պատմութեան ամէնէն դժուար պայմաններուն մէջ, երբ Հայաստան լեցուած էր գաղթականութեամբ ու որբերով եւ սովի մատնուած, հայ ժողովուրդը այս պայմաններուն մէջ շրջադարձ մը կատարեց հայոց պատմութեան մէջ: Սրբազան Հայրը շեշտեց, որ մենք պէտք չէ մոռնանք, այլ` մեզի համար պարտականութիւն պէտք է նկատենք պարբերաբար հայոց պատմութեան նայիլ, որպէսզի յիշենք, թէ մեր ժողովուրդը շատ անգամներ դժուարութիւններուն դիմաց ոտքի կանգնած է եւ ապահոված իր գոյութիւնը: Մենք պէտք է յիշենք, որպէսզի մեր զաւակներուն մօտ յարատեւէ պատմութեան յիշողութիւնը եւ ա՛յն ուղին, որ մենք ժառանգած ենք մեր նախնիներէն, որպէսզի մեր զաւակները հաւատարիմ ըլլան հայոց պատմութեան, հայրենիքին, լեզուին, բարքերուն, նուիրական ու սրբազան աւանդներուն, որոնցմով կ՛ապահովուի մեր կեանքի գոյութիւնը:

Շարունակելով իր քարոզը, Առաջնորդ Սրբազան Հայրը դիտել տուաւ, որ իրենք մօտէն կը հետեւին հայութեան կեանքին մէջ տեղի ունեցած անցուդարձերուն` աւելցնելով, որ Արցախի անփառունակ անկումէն ետք այսօր վտանգուած է նաեւ Հայաստանի անկախութիւնը: Հետեւաբար, առաջնորդ սրբազանը շեշտեց, որ Հայաստանի անկախութեան տարեդարձը մեզ զգաստութեան կը հրաւիրէ, որպէսզի յիշեցնէ բոլորիս, թէ կեանքին մէջ պատահականութիւն չկայ` շեշտելով, որ պէտք է յարգը գիտնանք անկախութեան ժառանգութեան, Հայաստանի անվտանգութեան, այլապէս մեր թշնամիները պատրաստ են մեզմէ խլելու մեր հայրենիքը: Առաջնորդ Սրբազան Հայրը ընդգծեց հայ ժողովուրդի գիտակցութիւնը ամրացնելու կարեւորութիւնը, որպէսզի կարենանք ապահովել նորանոր յաղթանակներ եւ հայրենիքին մէջ համախմբուելով կերտել փառաւոր նոր յաղթանակ:

Ազգային Միացեալ վարժարանի երկրորդական բաժինի ամավերջի հանդէսը տեղի ունեցաւ երեքշաբթի, 26 մայիս 2026-ին, երեկոյեան ժամը 7:30-ին վարժարանի «Ժիրայր եւ Ցոլինէ Խաչատուրեան» սրահին մէջ` ներկայութեամբ Լիբանանի Հայոց Թեմի Բարեջան Առաջնորդ՝ Գերշ. Տ. Շահէ Արք. Փանոսեանի:

Հանդիսութեան սկիզբը աւարտական դասարանի 12 շրջանաւարտները ծափողջոյններով դիմաւորուելէ ետք բեմ բարձրացան եւ ներկայացուցին Լիբանանի, Հայաստանի, Արցախի եւ վարժարանի  քայլերգները: Քայլերգներէն ետք բացման խօսքով հանդէս եկաւ աւարտական դասարանի դաստիարակ եւ հայ գրականութեան ուսուցիչ Մատլէն Էզաճեան-Վարդանը, որ կոչ ուղղեց աշակերտներուն` ըլլալ բա՛րձր ինչպէս Մասիսը` իրենց նկարագիրին ու երազանքներուն մէջ, ըլլալ հաստատուն ինչպէս Մասիսի հիմերը` իրենց ինքնութեան եւ արմատներուն մէջ եւ ըլլալ մաքո՛ւր ինչպէս Մասիսի ձիւնափառ գագաթը` իրենց միտքերուն ու գործերուն մէջ:

«Մի՛ վախնաք բարձրութենէն, դուք ծնած էք գագաթներ նուաճելու համար… Ձեր մէջ կայ այն նոյն կայծը, որով մեր սուրբերը մագաղաթներ գրեցին ու մեր ֆետայիները լեռները սասանեցին…»:

Բացման խօսքէն ետք աշակերտները հանդէս եկան «Արարատը` մեր ուխտը, մեր ապագան» թեմայով` անհատական խօսքերով, նուագով, ասմունքներով ու խմբերգներով:

Բեմական պատկերը կը ներկայացնէր Արարատը տարբեր իրավիճակներու մէջ:

Նախ` Արարատը ներկայացուեցաւ իբրեւ սուրբ լեռ, որուն վրայ իր խաղաղութիւնը գտաւ Նոյեան տապանը, եւ անոր լանջերուն բացուեցաւ մարդկութեան նոր լուսաբացը: Այս բաժինին մէջ աշակերտները հանդէս եկան անհատական ու խմբային խօսքերով, ապա` նազպարով մը: Նազպարէն ետք ցուցադրուեցաւ շրջանաւարտներու սեփական գրիչով գրուած, երաժշտութիւն դարձած ու իրենց ձայներով երգուած` «Արարատի կարօտով» երգը: Ջրհեղեղի պատկերէն ետք Արարատը ներկայացուեցաւ իբրեւ դիմադրութեան ոգի ու պայքարի ներշնչարան. հոս` Արարատի կողքին, աշակերտները Լիբանանի ու անոր դափնեպսակ Սաննինի գովքը հիւսեցին` հայերէն, արաբերէն եւ անգլերէն լեզուներով, շեշտելով Լիբանանի իւրայատուկ դերը` գաղթական հայ ժողովուրդին նեցուկ կանգնելու եւ անոր համար երկրորդ հայրենիք դառնալու իրողութիւնը: Այսպէս, եթէ Արարատը մեզի տուաւ արմատ ու հպարտութիւն, ապա Սաննինը` թեւեր ու նոր երազանքներ:

Այս ոգեշունչ պատկերէն ետք, աշակերտները չորս տարբեր նուագարաններով նուագեցին «Ախպերս ու ես»-ը, որմէ ետք բեմէն իջնելով` ողջագուրուեցան իրենց ծնողներուն հետ եւ անոնց յանձնեցին մէկական յուշանուէրներ` իբրեւ երախտագիտութիւն:

Յայտագիրին երրորդ մասին մէջ աշակերտները բեմականացուցին շղթայուած Արարատի  պատկերը, երբ երկու աշակերտներ բեմէն իջնելով` բանտարկեցին զայն փշաթելերու ետին: Աշակերտները իրենց խօսքերով ու ասմունքի կտորներով եկան ըսելու, որ եթէ քարտէսով թուրքին է Արարատը, ապա խորքով մերն է, եթէ մարմինը թշնամիին աչքին տակն է, ապա հոգին մեզի կը պատկանի: Խօսքերու այս հակասութիւնները յանգեցան «Արարա՛տ, քո անունով» երգին, երբ  աշակերտները մեծ յուզումով նուագեցին ու երգեցին զայն: Յայտագիրին չորրորդ բաժինը կապ ունէր Հայաստանի մէջ նոր որոշում կայացուած` Արարատի պատկերին հետ, որուն նկարը ջնջուեցաւ մեր անցագիրներէն: Հոս մեծ բողոքով ու պոռթկումով հանդէս եկան կարգ մը աշակերտներ` ըսելու համար, որ ո՛չ մէկ թուղթ կրնայ սահման գծել հոգիին համար ու ո՛չ մէկ գրիչ կրնայ ջնջել այն, ինչ Աստուած գրած է մեր ճակատին. «Արարատը չի ջնջուիր մեր արիւնէն…»:

Բեմականացման հինգերորդ բաժինը Արարատի վերադարձի ուխտն էր, անոր կատարին հասնելու պատրաստակամութիւնը:  Վերջապէս, աւարտը արդէն ամբողջ բեմականացման գագաթնակէտն էր, երբ շրջանաւարտները ուխտեցին ըլլալ Արարատին հաւատարիմ ժառանգորդները` տէր կանգնելով մեր լեզուին, մեր պատմութեան, մեր ազգային ու հոգեւոր արժէքներուն եւ, այսպէս, բեմէն իջնելով` քանդեցին Արարատը բանտարկող այդ փշաթելերը ու անոր գագաթին կոթողեցին եռագոյն դրօշը: Պահը զգայացունց էր, միաժամանակ` գօտեպնդիչ, երբ պատկերը ցոյց տուաւ, որ գալիք սերունդներն են, որ օր մը  ետ պիտի առնեն Արարատը թուրքին ձեռքէն ու կոթողեն եռագոյնը անոր գագաթին: Բեմական պատկերը փակուեցաւ «Պիտի գնանք  վաղ թէ ուշ» խմբերգով:

Բեմական պատկերէն ետք տեղի ունեցաւ վահանի յանձնում: Կրեկորի Հալլաճեան եւ Մեղեդի Խաչատուրեան վարժարանի վահանը յանձնեցին  տասնմէկերորդ դասարանի  աշակերտներուն` Յովիկ Չերչեանին ու Աննա Մարիա Սինանեանին, որոնք, իրենց կարգին, խոստացան դպրոցական «կտակ»-ին տէրը դառնալ ու իրենց աշխատունակ ոգիով ու  տիպար կեցուածքով վարժարանին անունը միշտ բարձր պահել:

Յաջորդեցին հայերէն, արաբերէն եւ անգլերէն լեզուներով արտասանուած ուղերձները` շրջանաւարտներ Նազօ Պետիկեանի, Մեղեդի Խաչատուրեանի եւ Քրիսթել Շէնզեանի կողմէ: Ուղերձները իւրայատուկ էին անով, որ շրջանաւարտները արժեւորեցին հայ դպրոցը, անոր սրբազան առաքելութիւնն ու հայակերտ դերը` «Հայ աշակերտ ըլլալը պատի՛ւ է, միաժամանակ մեծ պատասխանատուութիւն», ըսաւ Նազօ Պետիկեան:  Ապա, իրենց շնորհակալական խօսքերը արտասանելէ ետք իրենց ծնողներուն, ուսուցիչներուն եւ տնօրէնութեան, անոնք խոստացան Արարատի հաւատարիմ ժառանգորդները ըլլալ ու իրենց ազգային արժէքներուն տէր կանգնիլ: «Սիրելի՛ դասընկերներ, այսօր մենք կանգնած ենք Արարատի բարձունքին. մեր ետին` դպրոցական տարիները ու մեր դիմաց` անհունն ու անյայտը: Բայց ո՞վ ըսաւ,  որ Արարատի ժառանգորդներս չենք կրնար բարձունքներ նուաճել, երբ հայ դպրոցի շունչով մեծցանք այստեղ»:

Ուղերձներուն յաջորդեց տնօրէնութեան խօսքը, զոր արտասանեց վարժարանի տնօրէն Նելլի Վէքիլեանը. «Այս օրերուն, երբ մեր շուրջը դիւրինը, երեւութականն ու անցողիկը սկսած են արժէքի վերածուիլ, որքա՜ն յուսադրիչ է բնականը, դժուարը, մնայունը եւ, հետեւաբար, հայկականը ընտրելու ու հայ դպրոցով ապրելու որոշումը»: Ապա ան իր երախտագիտական   խօսքը յղեց բոլոր անոնց, որոնք հայ դպրոցի սնուցման ու ամրապնդման մէջ իրենց բաժինը բերին կամ կը բերեն` սրբազան հօր, Ազգային իշխանութիւններուն, դպրոցի պատասխանատու մարմիններուն, խնամակալութեան, բարերարներուն, միութիւններուն ու հաստատութիւններուն, ուսուցչական կազմին, ծնողներուն ու աշակերտութեան: «Շնորհակալ ենք, որ հայ դպրոցով ապրելու հպարտութիւնը կը պարգեւէք մեզի եւ ձեր հովանին միշտ անպակաս կը պահէք Ազգային Միացեալ վարժարանին վրայ», ըսաւ ան:

Ապա տնօրէնը իր խօսքը ուղղեց շրջանաւարտներուն` ըսելով. «Այս յարկէն ներս դուք սորվեցաք ըլլալ իրաւ հայ ու քրիստոնեայ մարդ, որ գիտէ արժեւորել բարին ու գեղեցիկը, յարգել արժանաւորը ու մերժել վատը: Մնացէ՛ք քաջ, բայց` ազնիւ: Երբեք մի՛ վհատիք եւ հաստատակամութեամբ դիմագրաւեցէ՛ք կեանքի դժուարութիւնները»:

Տնօրէնութեան խօսքէն ետք կատարուեցաւ մրցանակաբաշխութիւն` միջնակարգի եւ երկրորդական կարգի փայլուն արդիւնքներ ձեռք բերած աշակերտներուն, որոնք ստացան գնահատագիրներ ու նիւթական պարգեւներ: Այսպէս, այս տարի վարժարանը ունեցաւ  տասնչորս տարբեր մրցանակներ, որոնք յատուկ չափանիշներով բաժնուեցան աշակերտներուն: Նախապէս հաստատուած հայագիտական նիւթերու «Գեղանի Էթիէմեզեան յիշատակի ֆոնտ»-ի մրցանակին արժանացան շրջանաւարտներէն` Վանայ Աւետիսեան (Հայոց պատմութիւն)  եւ ԺԱ. կարգէն` Յովիկ Չերչեան (հայերէն): «Պօղոս Էզաճեան յիշատակի ֆոնտ»-ի նիւթական պարգեւը տրամադրուեցաւ երկու աշակերտներու` վարժարանի բարձրագոյն միջինը ապահոված Նուշիկ Էլէյճեանին (Ը. կարգ) եւ վարժարանի տիպար աշակերտի տիտղոսին արժանացած Աննա Մարիա Սինանեանին (ԺԱ.):

Նոր հաստատուած մրցանակներէն` «Մհեր Ջուլհաճեան» բնագիտութեան եւ «Մհեր Ջուլհաճեան» թուաբանութեան երկու մրցանակները ստացաւ գիտական այս նիւթերուն մէջ  բարձրագոյն միջինը ապահոված շրջանաւարտ Նազօ Պետիկեանը:

«Ժաք Վէքիլեան» կենսաբանութեան մրցանակին արժանացաւ Նուշիկ Էլէյճեանը:

«Յովսէփ Խաչերեան» արաբերէն լեզուի մրցանակին արժանացաւ դարձեալ Նուշիկ Էլէյճեանը:

«Մարօ Գանտահարեան» անգլերէն լեզուի մրցանակին` Սառա Գարավարդանեանը (ԺԱ. գրական): «Սեպուհ Խտրլարեան» երեք լեզուներու բարձրագոյն միջինը ապահոված աշակերտը, որ մրցանակի արժանացաւ, դարձեալ Յովիկ Չերչեանն էր:

Վարժարանի «Եղիկ Գայայեան» ընկերասիրութեան մրցանակը ստացաւ Սագօ Ղուկասեանը (BT1), իսկ «Սեպուհ Խտրլարեան» ծառայասիրութեան մրցանակը` Լոռի Այնէճեանը (ԺԱ.), իսկ կրօնի «Սագօ Ղազարեան» մրցանակին արժանացաւ Ը. կարգէն Միքայէլլա Թոսունեան: Վերջապէս, աւարտական դասարանի բարձրագոյն միջինի մրցանակը ստացաւ Նազօ Պետիկեանը:

Մրցանակաբաշխութեան յաջորդեց վկայականաց բաշխումը, որ կատարուեցաւ ձեռամբ Լիբանանի Հայոց Թեմի Բարեջան Առաջնորդ՝ Գերշ. Տ. Շահէ Արք. Փանոսեանի, խնամակալութեան ատենապետ երեսփոխան Յակոբ Թերզեանի, վարժարանի տնօրէն Նելլի Վէքիլեանի: Վկայական ստացան ԺԲ. դասարանի կենսագիտական բաժինէն` Աւետիսեան Վանայ, Խաչատուրեան Մեղեդի, Հալլաճեան Կրեկորի, Պետիկեան Նազօ, Սէրայտարեան Աննա: ԺԲ. դասարանի տնտեսագիտական բաժինէն` Թոփուսքանեան Գէորգ, Թամթամի Մակի, Իսա Աննա Մարիա, Մանաքեան Լիւսի, Մկրտիչեան Փաթիլ, Շէնզեան Քրիսթել եւ Սալպաշեան Մեղրի:

Հանդիսութեան աւարտին իր պատգամը յղեց Առաջնորդ Սրբազան Հայրը, որ նախ գոհութիւն յայտնեց Աստուծոյ, որ այս տագնապալից պայմաններուն մէջ անգամ կրցանք հաւաքաբար նշել տարեփակի այս ուրախ առիթը` հայ դպրոցի ամավերջի հանդէսը: Ապա ան իր գնահատանքը յայտնեց հայ ծնողներուն, որոնք իրենց զաւակները հայ դպրոցին վստահելով` առիթ եւ պատճառ կը հանդիսանան, որ հայութիւնն ալ ուրախանայ ու հպարտանայ իր երիտասարդ ուսանողներու փաղանգով: Ապա սրբազան հայրը պարտաւորութիւն դրաւ շրջանաւարտներու ուսերուն, որ իրենց ստացած գիտելիքները ապագային պէտք է գործադրեն մեր համայնական կեանքէն ներս: «Կը սպասենք բոլորդ եւ կը յուսանք, որ յառաջիկայ կեանքի պայմաններուն մէջ չշեղիք ձեր ճանապարհէն, այլ անկասկած մնաք մեր ժողովուրդի հարազատ զաւակները` բանիւ եւ գործով»: Սրբազան Հայրը անդրադարձաւ նաեւ հայ դպրոցի դիմագրաւած մեծագոյն տագնապին, որ հայ դպրոցին հանդէպ մեր ժողովուրդի զաւակներուն գիտակցութեան փոփոխութեան խնդիրն է. «Օրըստօրէ օտարամոլութիւնը սկսած է բոյն դնել մեր կեանքէն ներս: Վերջին տասնամեակին լիբանանահայութեան մեծագոյն իրագործումներէն մին այս վարժարանի կառուցումն էր. այս հսկայ կառոյցը այսօր պէտք է հայ աշակերտութեամբ յորդէր, բայց, ինչպէս գիտէք ցաւօք այդպէս չէ պատկերը…», եւ աւելցուց. «Այդ ցանկալի պատկերին հասնելու բաղձանքով` կը մաղթեմ, որ մեր ժողովուրդը սթափի, մասնաւորապէս զգաստութեան հրաւիրենք գիտակցութիւնը, որովհետեւ հայ դպրոցը մեր կեանքը պաշտպանող վահան է. այդ վահանն է, որ այս յարկէն ներս կը պահէ այն բոլոր արժէքները, որոնցմով մեր կեանքին յարատեւութիւնը կ՛ապահովուի: Առանց այդ բոլորին` վստահաբար ձեռնունայն կը մնանք մենք աշխարհի մը դիմաց, որ յարափոփոխ է եւ օտարոտի: Իսկ այս բոլորով կը մնանք կանգուն ու ամուր»:

Վերջապէս, ան  գնահատեց հայ կրթութեան սրբազան գործին իրենց ներդրումը բերող հայ դաստիարակն ու ուսուցիչը,  նուիրատուները, մէկ խօսքով` բոլոր անոնք, որոնք կը հաւատան հայ դպրոցի առաքելութեան ու անկէ կ՛ակնկալեն փայլուն արդիւնքներ:

Վերջապէս,  խօսքը ուղղելով շրջանաւարտներուն` սրբազան հայրը  ըսաւ. «Աստուած  պահէ ձեզ, բարի՛ երթ ու բարի՛ աշխատանք` յառաջիկայ ձեր կեանքէն ներս»:

Նախագահութեամբ Լիբանանի Հայոց Թեմի Բարեջան Առաջնորդ՝ Գերշ. Տ. Շահէ Արք. Փանոսեանի, եւ մասնակցութեամբ թեմի քահանայից դասուն, 25 մայիս 2026-ի երեկոյեան ժամը 6:30-ին,  Սրբոց Հռիփսիմեանց տօնի նախօրեակին, Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ շրջափակի բացօթեայ խորանին դիմաց կատարուեցաւ աղօթքի շաբթուան բացում եւ հանդիսաւոր սուրբ պատարագ:

Սրբազան Հայրը իր քարոզին մէջ յայտնեց, որ թեմի կեանքէն ներս հաստատուած տարիներու գեղեցիկ սովորութեան համաձայն, հաւաքուած ենք Սրբոց Հռիփսիմեանց յիշատակին առիթով, որ մեզ Հայոց պատմութեան հետ շաղկապող պահ է, աւելցնելով, որ ըստ պատմութեան, 301 թուականին քրիստոնէական հաւատքին համար Հայաստանի հողին վրայ առաջին անգամ նահատակուեցան Հռիփսիմեանց կոյսերը, որոնք Հռոմէն խոյս տուած էին իրենց հաւատքը պաշտպանելու համար: Սրբազան Հայրը նկատել տուաւ, որ անցեալին հայոց աշխարհին մէջ քրիստոնէական կրօնին համար քաջաբար մարտնչողներ եւ նահատակներ ունեցած ենք եւ զիրենք կը յիշենք, որպէսզի իրենց օրինակով մեր կեանքին խրախոյս բերենք, նաեւ մեր հաւատքին զօրութիւն շնորհենք: «Սուրբերը հաւատքի ախոյեաններ են: Անոնք ներկայ են մեզի հետ այս աշխարհէն ներս, բայց նաեւ Աստուծոյ մօտ են` մեզի համար բարեխօս, յաւերժօրէն կենդանի», հաստատեց Սրբազան Հայրը` աւելցնելով, որ անոնք միայն յիշատակ չեն, այլ պէտք է ապրին եւ արտայայտութիւն գտնեն շնորհիւ անոնց, որոնք այս աշխարհի պայմաններուն մէջ կը փորձեն երբեմն հոսանքն ի վեր թիավարելով` հաւատք պահել, քրիստոնէավայել կեցուածք ցոյց տալ, զոհել եւ զոհաբերել, որպէսզի կեանքէն ներս պաշտպանուի եւ յարատեւէ այն, ինչ որ Աստուծոյ շնորհքն է` պարգեւը, մեր կեանքին համար ձրիօրէն մեզի ընծայուած, որպէսզի մենք մեզ անցաւոր այս աշխարհի պայմաններէն կարողանանք ուղղել դէպի յաւիտենականը:

Շարունակելով իր քարոզը` Սրբազան Հայրը յիշեցուց, որ Սրբոց Հռիփսիմեանց խորանին վրայ ունինք սրբոց մասունքէն նշխար մը, որպէսզի այդ նշխարով մենք եւս սրբութիւն բերենք մեր կեանքին եւ յիշենք մասնաւորաբար ներկայ նիւթապաշտ ժամանակներու մէջ, թէ արդարեւ մեզի հետ ունինք մեր սուրբերը` իբրեւ բարեխօս Աստուծոյ մօտ, ինչպէս նաեւ` մեզի համար կեանքի օրինակ, որպէսզի իրենց նայելով խրախուսուինք եւ խրախոյս բերենք մեր կեանքին, ինչպէս նաեւ իրենց սրբութեան օրինակով սրբութիւն պահենք եւ պաշտպանենք մեր առօրեայէն ներս, մեր տուներուն մէջ, մեր համայնական կեանքի պայմաններէն ներս:

Յայտնենք, որ 26, 27, 28 եւ 29 մայիս երեկոյեան ժամը 6:30-ին նոյն վայրին մէջ տեղի ունեցան երեկոյեան ժամասացութիւն եւ հոգեւոր խորհրդածութիւն` հետեւեալ նիւթերով.  երեքշաբթի, 26 մայիսին, խորհրդածութեան նիւթ` «Քրիստոնեայ հաւատացեալը», որ ներկայացուց Յակոբ Ա. քհնյ. Պզտիկեան, չորեքշաբթի, 27 մայիսին խորհրդածութեան նիւթ` «Աստուծոյ խօսքը մեր ամէնօրեայ հացը պէտք է ըլլայ», որ ներկայացուց Ղեւոնդ քհնյ. Լօշխաճեան, հինգշաբթի, 28 մայիսին խորհրդածութեան նիւթ` «Միշտ աղօթել առանց վհատելու», որ ներկայացուց Միքայէլ քհնյ. Տեմիրճեան,  ուրբաթ, 29 մայիսին խորհրդածութեան նիւթ` «Հռիփսիմեանց կոյսերու տօնը առիթ վերանորոգման», որ ներկայացուց Սուրէն քհնյ. Արսլանեան: Իսկ երկուշաբթի, 1 յունիսին, նախագահութեամբ Սրբազան հօր եւ մասնակցութեամբ թեմի քահանայից դասուն, պիտի մատուցուի սուրբ պատարագ, եւ պիտի կատարուի ջրօրհնէք Հռիփսիմեանց մասունքով:

Հովանաւորութեամբ Լիբանանի Հայոց Թեմի Բարեջան Առաջնորդ Գերշ. Տ. Շահէ Արք. Փանոսեանի, կազմակերպութեամբ Լիբանանի հայոց թեմի Ուսումնական խորհուրդին, մասնակցութեամբ լիբանանահայ վարժարաններու միջնակարգի եւ երկրորդականի աշակերտներուն, եւ ներկայութեամբ հոգեւոր հայրերու, Ազգային վարչութեան ներկայացուցիչներու, տնօրէններու եւ ուսուցիչներու, հինգշաբթի, 23 ապրիլ 2026-ի կէսօրէ առաջ ժամը 10:00-ին Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Անթիլիասի մայրավանքի Նահատակաց յուշարձան-մատրան դիմաց տեղի ունեցաւ Հայոց ցեղասպանութեան 111-ամեակի աշակերտական հաւաք:

Լիբանանի, Հայաստանի եւ Արցախի քայլերգներու ունկնդրութենէն ետք լիբանանահայ վարժարաններու աշակերտներ իրենց վարժարաններուն անունով ծաղկեպսակներ զետեղեցին Ցեղասպանութեան Նահատակաց յուշարձան-մատրան առջեւ:

Հաւաքին բացման խօսքը արտասանեց Ազգային Եղիշէ Մանուկեան վարժարանի աշակերտ Տեսիլ Աբրահամեան: Ան հաստատեց, որ 24 Ապրիլը մեզի համար սոսկ թուական մը չէ, այլ` յիշեցում է, որ հայ ժողովուրդը անցաւ մահուան հովիտէն, բայց չկորսուեցաւ, նաեւ վկայութիւն է, որ մեր ժողովուրդը փորձեցին բնաջնջել, բայց անոր հոգին անպարտ մնաց: «Մենք այսօր կա՛նք, որովհետեւ մեր նախնիները չյուսահատեցան եւ չհրաժարեցան ապրելու ու գոյատեւելու կամքէն, սակայն մեր գոյութիւնը բաւարար չէ, այնքան ատեն որ արդարութիւնը չէ վերականգնած, եւ մեր ժողովուրդին իրաւունքները կը մնան ոտնակոխուած` մեր պայքարը չէ՛ աւարտած: 24 ապրիլը միայն սուգի օր չէ, անիկա կոչ է` արթնութեան, գիտակցութեան եւ պայքարի: Հետեւաբար, մեր գլխաւոր պարտաւորութիւնն է ճանչնալ մեր պատմութիւնը, պահել մեր ինքնութիւնը, ծառայել մեր ազգին մեր գիտելիքներով, մեր կարողութիւններով եւ մեր միասնականութեամբ», շեշտեց ան:

Այնուհետեւ Հայ աւետարանական քոլեճի աշակերտներէն Անտրիա Տէմիրճեան ջութակով նուագեց «Կռունկ»-ը, իսկ Գէորգ եւ Հրակ Պալեաններ թաւջութակով նուագեցին «Վոքալիզ»:

Հաւաքին հայերէնով խօսք արտասանեց Համազգայինի Մ. եւ Հ. Արսլանեան Ճեմարանի աշակերտ  Ալիք Ղազար: Ան դիտել տուաւ, որ 111 տարի առաջ, երիտասարդ թուրքերու ծրագրած եւ գործադրած ահաւոր ցեղասպանութեան իբրեւ հետեւանք, մէկուկէս միլիոն հայեր բռնութեամբ տեղահանուեցան իր դարաւոր հայրենիքէն ու ջարդուեցան, իրենց ետին ձգելով իրենց կալուածներն ու հարստութիւնը, եւ այսպէս գոյացաւ հայկական սփիւռքը, նախ` Միջին Արեւելքի երկիրներու մէջ,  ապա` տարածուելով ու հասնելով մինչեւ աշխարհի բոլոր ցամաքամասերը: Ան շեշտեց, որ իբրեւ նահատակ սերունդի արժանապատիւ ժառանգորդ, մեր սերունդը իրաւունք չունի մոռնալու Հայոց ցեղասպանութիւնը, այլ մենք բոլորս անխտիր պարտաւո՛ր ենք մեր ամբողջ ուժով սատարելու Հայ դատի արդար լուծման աշխատանքներուն, իւրաքանչիւրս ի՛ր նախընտրած ձեւով` մշակոյթով, արուեստով` երգով ու պարով, երաժշտութեամբ, եւ կարելի բոլոր այլ միջոցներով, ըլլան անոնք քաղաքական, կամ նոյնիսկ ի հարկին` մարտական, Ան նշեց, որ մենք իրաւունք չունինք տարուելու 21-րդ դարու շլացնող, բայց իսկութեան մէջ անհեթեթ եւ անօգտակար զբաղումներով, այնքան ատեն որ մեր պատմական հայրենիքն ու մշակութային ժառանգութիւնը բռնագրաւուած կը մնան թուրքին կողմէ` դիտել տալով սակայն, որ այս բոլորը կ՛ենթադրեն մեծ ճիգ եւ անսակարկ նուիրում հայ երիտասարդութեան կողմէ: Ան կոչ ուղղեց` յոյսով, հաւատքով, պահանջատիրութեամբ ու վճռականութեամբ նուիրուիլ մեր հաւաքական իրաւունքներու վերատիրացման եւ ամբողջական հայրենիքի ազատագրութեան սրբազան գործին:

ՀԲԸՄ-ի վարժարաններու աշակերտ Սեւան Թերզեան երգեց «Տուն իմ հայրենի» երգը:

Արաբերէն լեզուով խօսք արտասանեց Հայ Կաթողիկէ Հռիփսիմեանց վարժարանի աշակերտ Օլիվըր Տէմիրճեան: Ան ըսաւ, որ հաւաքուած ենք ոչ միայն նշելու Հայոց ցեղասպանութեան 111-ամեակը, այլ նաեւ` հարց տալու, թէ ի՞նչ կը նշանակէ զայն նշել, մինչ հայութեան տառապանքը տարբեր ձեւերով կը կրկնուի մինչեւ օրս: Տէմիրճեան դիտել տուաւ, որ Ցեղասպանութիւնը մարդոց համար անցեալի դէպք մըն է, բայց մեզի` հայերուս համար, պատմութենէն քաղուած էջ մը չէ, այլ` զգուշացում է: Նոյն ցաւը տեսանք Արցախի մէջ, երբ ժողովուրդը տեղահան եղաւ իր տունէն, հողէն, որուն վրայ մեր նախնիները ապրած էին երկար ատեն:

Ան հաստատեց, որ Ցեղասպանութիւնը միայն մարդ չի սպաններ, այլ կը փորձէ յիշողութիւնը մեռցնել, նաեւ կը փորձէ ջնջել լեզուն, հաւատքը եւ մշակոյթը: Պէտք չէ այսօրուան յիշատակումը ըլլայ միայն ոգեկոչում անցեալի, այլ` պէտք է կառչի  իրականութեան, արթնութիւն ըլլայ անարդարութեան դէմ եւ քաջաբար խօսուի ոչ թէ միայն 1915-ի ցեղասպանութեան մասին, այլ նաեւ հայ կեանքի, մշակոյթի, ինքնութեան հետեւողական բնաջնջումին մասին: Յիշատակել կը նշանակէ մերժել լռութիւնը, պահել եւ պահպանել ինչ որ մնացած է, նաեւ ըսել, որ Հայոց պատմութիւնը չի ջնջուիր, հայութեան ցաւը չ՛անտեսուիր եւ հայուն ինքնութիւնը չի խամրիր:

Եզրափակելով իր խօսքը, իբրեւ հայ աշակերտ Տէմիրճեան շեշտեց, որ յիշելը տակաւին կարեւոր է, իրականութիւնը տակաւին կարեւոր է, նաեւ հայ ժողովուրդը տակաւին կրնայ կանգուն ոտքի կանգնիլ, աղօթել, ստեղծագործել եւ տոկալ:

Այնուհետեւ Հայ կաթողիկէ Մեսրոպեան բարձրագոյն վարժարանէն Մէրի Էքմէքճեան ասմունքեց «Ղօղանջ աքսորի»` տուտուկի ընկերակցութեամբ Նայիրի Առնէլեանի:

Օրուան պատգամը փոխանցեց Հայ աւետարանական քոլեճի պատուակալ տնօրէն, դոկտ, Զաւէն Մսըրլեան: Ան պատմական ակնարկով մը անդրադարձաւ 1876-էն մինչեւ 1915 երկարող ժամանակաշրջանին եւ Ցեղասպանութեան տուն տուող պատճառներուն, նաեւ` արեւելեան Սարդարապատի եւ այլ ճակատներու հերոսամարտներուն, որոնց ընթացքին հայերը յաղթեցին եւ փրկեցին արեւելեան Հայաստանը ու դարերով անկախութիւն չունենալէ ետք 1918-ին հիմնեցին անկախ պետականութիւն:

Պատգամաբերը ըսաւ, որ թուրքերը մեր ազգին ամբողջական ցեղասպանութեան մէջ ձախողեցան, փաստ` մերօրեայ Հայաստանի Հանրապետութեան գոյութիւնը` աշխարհի տարածքին 10 միլիոն հայերու գոյութիւնը` աւելցնելով, որ մեր սրբադասուած նահատակներուն կտակը մեզի յստակ է` հաւատարիմ մնալ մեր ինքնութեան, մեր մէջ ամուր պահել հայկական ոգին, միշտ զգալ, որ պահանջատէր ենք մինչեւ արդար հատուցում:

Դոկտ. Զաւէն Մսըրլեան հարց տուաւ աշակերտներուն, թէ կ՛ուզե՞ն որ թուրքը յաղթէ` աւելցնելով, որ բնականաբար ոչ պիտի ըսեն: Սակայն, ան նկատել տուաւ, որ թուրքը կը յաղթէ ամէն անգամ որ հայ մը արտագաղթէ, հայ ընտանիք մը քանդուի կամ չկազմուի, հայ աշակերտ մը օտար վարժարան յաճախէ եւ ազգին պատմութիւնը չսորվի, երբ հայկական եկեղեցի չերթայ, հայ գիրք կամ մամուլ չկարդայ, ինքզինք պահանջատէր չզգայ Հայոց պատմութեան եւ հայոց իրաւունքներուն: «Հետեւաբար, հաւատարիմ մնանք մեր նախնեաց հաւատքին, լաւ սորվինք մեր ոսկեղինիկ լեզուն, հետամուտ ըլլանք արդար հատուցման, որպէսզի թուրքը պարտուի, եւ մեր նահատակներուն զոհողութիւնը ի զուր եղած չըլլայ» եզրափակեց դոկտ. Զաւէն Մսըրլեան:

Ապա Ս. Խաչ Հարպոյեան վարժարանի աշակերտները մեկնաբանեցին «Կանք ու կը մնանք» խորագիրը կրող խմբային ասմունք մը, իսկ Ազգային Միացեալ վարժարանի աշակերտ Նաթալի Պասամաքեան ասմունքեց «Զարկէ՛, լաօ, մըռնիմ քըզի», երգերու համադրումը:

Հաւաքի եզրափակիչ պատգամը փոխանցեց Լիբանանի Հայոց Թեմի Բարեջան Առաջնորդ Գերշ. Տ. Շահէ Արք. Փանոսեան: Ան նկատել տուաւ, որ ամէն տարի ապրիլ 24-ի առիթով մեծ ցաւ մը կ՛արթննայ իր հայրենի ժառանգութիւնը կորսնցուցած սփիւռքահայ մեր ժողովուրդի սրտին մէջ, եւ տխուր յիշատակներ ու մահուան տեսարաններ կը պարուրուին այդ ցաւին մէջ` աւելցնելով, որ այդ բոլորը կը պատկանին մեր անցեալի կեանքին` հակառակ այն իրողութեան որ Ցեղասպանութիւնը շարունակուող իրականութիւն է նաեւ ներկայի մեր կեանքին մէջ: Սրբազանը ըսաւ, որ հաւաքուած ենք, որպէսզի իրարմով զօրանանք եւ իրարու յիշեցնենք, թէ հայ ժողովուրդին համար ապրիլը արդէն իսկ յաղթանակ է, իսկ մեր արդար դատը հատուցման առաջնորդելը արդէն իսկ մահուան սահմաններէն անդին անցնելով` անմահութեան դարպասները թակել է մեզի համար: Ան ըսաւ, որ հաւաքուած ենք, որպէսզի միասին ուխտենք, թէ մեր կամքը, մեր սիրտը եւ մեր բազուկը պատրաստ ենք նուիրելու հայութեան եւ Հայաստանի: Սրբազանը կոչ ուղղեց աղօթելու, որպէսզի Աստուծմով միշտ զօրեղ մնայ մեր բոլորին ապահովութեան գրաւականը հանդիսացող Հայաստան աշխարհը, նաեւ անսասան մնան մեր եկեղեցիներն ու կառոյցները, որպէսզի մեզմով հայութեան իրաւունքները ամէն օր եւ ամէն տեղ շարունակուին` վասն արդարութեան հատուցման եւ հայ ազգի պայծառութեան:

Այնուհետեւ բոլոր ներկաները աղօթեցին «Տէրունական աղօթք»-ը:

Աշակերտական հաւաքը վերջ գտաւ ներկայ աւելի քան 1200 աշակերտներու «Սարդարապատ» յաղթերգի հաւաքական երգեցողութեամբ:

Յայտնենք, որ հաւաքին իրենց մասնակցութիւնը բերին լիբանանահայ հետեւեալ 14 վարժարանները.- Հայ կաթողիկէ Հռիփսիմեանց վարժարան, Հայ կաթողիկէ Մեսրոպեան բարձրագոյն վարժարան, Հայ կաթողիկէ Ս. Խաչ-Հարպոյեան վարժարան, Մխիթարեան վարժարան, Հայ աւետարանական քոլեճ, Հայ աւետարանական կեդրոնական բարձրագոյն վարժարան, Հայ աւետարանական Շամլեան-Թաթիկեան վարժարան, Համազգայինի Մելանքթոն եւ Հայկ Արսլանեան ճեմարան, ՀԲԸՄ-ի վարժարաններ, Թէքէեան վարժարան, ՀԿԲՄ-ի Սահակեան վարժարան, Ազգային Միացեալ վարժարան, Ազգային Եղիշէ Մանուկեան քոլեճ եւ Թրիփոլիի ազգային Նուպարեան-Խրիմեան վարժարան:

Նախագահութեամբ Լիբանանի Հայոց Թեմի Բարեջան Առաջնորդ Գերշ. Տ. Շահէ Արք. Փանոսեանի, կիրակի, 19 ապրիլին, Ճիւնիի Ս. Յարութիւն եկեղեցւոյ անուանակոչութեան տօնին առիթով, եկեղեցւոյ մէջ մատուցուեցաւ ս. պատարագ եւ կատարուեցաւ մատաղօրհնէք:

Պատարագի ընթացքին Սրբազան Հայրը միւռոնով օծեց արուեստագէտ հանգուցեալ Գրիգոր Զոհրապ Քէշիշեանի վրձինին պատկանող երկու սրբապատկերներ, որոնք եկեղեցւոյ նուիրուած էին արուեստագէտին քրոջ աղջկան` Թալին Գանլըճեանի կողմէ: Յայտնենք, որ ան նաեւ Գրիգոր Զոհրապ Քէշիշեանի չորս արուեստի գործեր նուիրեց եկեղեցւոյ սրահին համար:

Իր քարոզին մէջ Սրբազան Հայրը դիտել տուաւ, որ այս կիրակի մեր եկեղեցւոյ կողմէ կոչուած է Աշխարհամատրան նաեւ Կանաչ կիրակի, եւ բացատրեց, թէ Աշխարհամատրան կիրակին մեր ուշադրութիւնը կ՛ուղղէ Երուսաղէմի առաջին եկեղեցւոյ` աւելցնելով, որ այն վերնատան մէջ, ուր Յիսուս իր աշակերտներուն հետ վերջին ընթրիքը ունեցաւ, իր յարութենէն ետք, առաքեալները եւ իր հետեւորդները մնայուն կերպով հաւաքուեցան յիշելու համար Քրիստոսի յարութեան յիշատակը: Այդ վերնատունը հանդիսացաւ Քրիստոսի առաջին եկեղեցին, ուրկէ Աւետարանին լոյսը ճառագայթեց աշխարհի չորս ծագերուն: Սրբազանը ըսաւ, որ Աշխարհամատրան կիրակիին առիթով մեր եկեղեցին մեզ կը հրաւիրէ անդրադառնալու, թէ տօնական առիթները պատգամներ ունին մեզի համար եւ անոնց նպատակն է վերափոխել մեզ եւ դարձնել արժանի ու պիտանի Աստուծոյ կամքին համար: «Մեր եկեղեցին մեր ժողովուրդին հոգեկան կառոյցն է», հաստատեց Սրբազանը` աւելցնելով, որ դարաւոր պատմութիւն ունեցող այս հաստատութիւնը վստահաբար իր ներշնչումը ստացած է Երուսաղէմի մէջ գտնուած առաջին եկեղեցիէն:

Անդրադառնալով Կանաչ կիրակի բացատրութեան` Սրբազանը ըսաւ, որ այդ անուանումը կ՛ակնարկէ ձմրան եղանակէն ետք բնութեան վերազարթօնքին` աւելցնելով սակայն, որ Ս. Յարութեան տօնին մթնոլորտին մէջ եկեղեցւոյ կեանքէն ներս կանաչ բացատրութիւնը կ՛ակնարկէ եկեղեցւոյ վերակենդանացման, նաեւ հաւատացեալներու ոգեւորութեան, որուն կարիքը ունինք ամէն տեղ:

Սրբազանը ըսաւ, որ Աշխարհամատրան կիրակիին առիթով մեր եկեղեցին կոչ կ՛ուղղէ իւրաքանչիւրիս, որպէսզի այս սրբազան կամարներուն տակ յիշենք, թէ այս կառոյցը հաստատուած է ապահովելու համար մեր կեանքի ամրութիւնը:

«Քրիստոնէութիւնը պատահականութիւն չի ճանչնար», շեշտեց Առաջնորդ Սրբազանը եւ յայտնեց, թէ ամէնօրեայ դրութեամբ պէտք է Աւետարանէն ստացած մեր ծանօթութիւնը լուսաւորէ մեր ներաշխարհը եւ դիւրութիւն տայ մեր կեանքին` աւելցնելով, որ հայութիւն պահելու գործը պատահականութեան պէտք չէ ձգել, որովհետեւ աշխարհակուլ պայմաններու մէջ կ՛ապրինք, տարբեր վարկեր եւ սովորութիւններ արդէն իսկ մեր կեանքէն տարած են շատ բան եւ կը սպառնան նաեւ տանիլ այն չնչին մասնիկը, որուն վրայ կը յենի մեր կեանքը: Ան շեշտեց, որ պէտք է սթափինք եւ անդրադառնանք, թէ քրիստոնէական կեանքին համար մեծագոյն հրաշքը հոգեփոխութիւնն է` աւելցնելով, որ Աստուած մեզի կարողութիւն տուած է վերափոխելու մեր հոգեկան վիճակը զինք ընդունելով լուսաւորուելու, այսինքն` դարձի գալու եւ մեր կեանքը զետեղելու այն ուղիին վրայ, որ աշխարհէն ներս մեզ անսայթաք կ՛առաջնորդէ տանելու համար յաւիտենական իրականութեանց:

Եզրափակելով իր խօսքը`Գերշ. Տ. Շահէ Արք. Փանոսեան յիշատակեց Ս. Յարութիւն եկեղեցւոյ հաւատաւոր զաւակները, որոնք հաւատքով կ՛աշխատին եւ կը ծառայեն կեանքէն ներս նուիրականը եւ սրբազանը պահելու եւ պաշտպանելու յանձնառութեամբ, նաեւ գնահատեց բոլոր անոնք, որոնք մեր եկեղեցիներէն ներս գնահատական այդ ճիգը կը տանին գիտակցօրէն, համեստ աշխատանքով, նուիրումով ու հաւատքով:

Պատարագի աւարտին կատարուեցաւ մատաղօրհնէք:

Այնուհետեւ, եկեղեցւոյ «Կարօ Գօնիալեան» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ հիւրասիրութիւն: Եկեղեցւոյ հովիւ Սարգիս Ա. քհնյ. Սարգիսեան իր խօսքին մէջ անդրադարձաւ եկեղեցւոյ անուանակոչութեան կարեւորութեան մանաւանդ Ճիւնիի Ս. Յարութիւն եկեղեցւոյ, որ Քրիստոսի հրաշափառ յարութեան համանուն եկեղեցին է, որուն ընդմէջէն անգամ մը եւս կը համախմբուինք եւ յարութեան ոգիով կը վերանորոգենք մեր հաւատքը եւ ուխտը Աստուծոյ հետ: Ան անդրադարձաւ հաւատքի կարեւորութեան`  շեշտելով որ իբրեւ ուխտաւորներ այս առիթներուն մենք մեր հոգիներով առաւել եւս կը կապուինք Աստուծոյ եւ անոր օրհնութեամբ շարունակենք մեր երթը` մեր հաւատքին եւ մեր եկեղեցւոյ հանդէպ կապուածութեամբ:

Սրբազան Հայրը իր կարգին մեծ գնահատանքով անդրադարձաւ եկեղեցւոյ անուանակոչութեան կարեւորութեան` նշելով, թէ եկեղեցին որքան մեծ դեր ունեցած է ժողովուրդը պահպանելու եւ հաւատքով գօտեպնդելու: Ան իր գնահատանքը փոխանցեց եկեղեցւոյ մեծ ընտանիքին, յատկապէս դպրաց դասին, որուն անդամները երիտասարդներ են, եւ մաղթեց, որ բոլոր եկեղեցիները երիտասարդ ուժերով օժտուին եւ զօրանան: Ան նաեւ գնահատեց ժողովուրդը իրենց ներկայութեան համար, արժեւորեց, որ կապուած են եկեղեցւոյ եւ մաղթեց, որ ոչ միայն անուանակոչութեան տօնին, այլ նաեւ մնայուն ներկայութիւն ըլլան եկեղեցիէն ներս բոլոր առիթներուն եւ մասնակցին եկեղեցւոյ առաքելութեան:

«Աստուած իր զօրութեամբ կը պահէ ձեզ‚ որպէսզի ձեր հաւատքով հասնիք իր պատրաստած փրկութեան‚ որ ժամանակի վախճանին պիտի յայտնուի: Ուրախացէ՛ք այդ փրկութեամբ‚ նոյնիսկ եթէ հարկադրաբար քիչ մը տրտմած էք հիմա‚ ձեր կրած պէս-պէս փորձութիւններուն համար»:

Ա. Պետրոսի 1:5-6

Զատկական տօնի բարեբաստիկ առիթով, Պետրոս առաքեալի Ընդհանրական Ա. Նամակէն վերցուած այս մտածումներով կ՛ողջունեմ լիբանանահայ մեր ժողովուրդի զաւակները, որոնք, հակառակ մեզ շրջապատող տեսակաւոր դժուարութիւններուն ու տագնապներուն, մեր  նախնիներու երկիւղածութեան շունչով զօրացած, հաւատքը ամուր կը պահեն: Այս առիթով, սրտովին կ՛ողջունեմ նաեւ բոլոր անոնք, որոնք մեր եկեղեցիներու, վարժարաններու, կառոյցներու ու կազմակերպութիւններու ճամբով գործը կը շարունակեն եւ իրենց նուիրումով մեր համայնական կեանքը կ՛ամրացնեն: Փա՛ռք Ամենակալին: Հակառակ յաջորդական պատերազմներուն ու աւերածութեանց, ոչ միայն կանգուն ու հաստատ կը մնայ լիբանանահայ մեր կեանքը,  այլեւ վերակենդանութեան հրամայականն ալ կը զգանք ամէն տեղ:

Այսօր, Զատիկ է դարձեալ մեր աշխարհին մէջ: Թող սթափին աշխարհի հարցերով ծանրաբեռնուած մեր սրտերը, որպէսզի Տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի Սուրբ Յարութեան աւետիսը արձագանգէ մեր սրտերուն մէջ ու մենք զգանք, թէ մեր Տիրոջ Յիսուսի Քրիստոսի գերագոյն զոհողութեան շնորհիւ, մեր կեանքը վերստին լեցուեցաւ աստուածային շնորհքով, եւ մեր դիմաց լայնօրէն բացուեցան դէպի Աստուած տանող ուղիները:

Յայտնապէս, տօնական առիթները եկեղեցւոյ կողմէ հաստատուած են մեզ մխիթարելու, մեզ ոգեւորելու ու մեր կեանքը վայրէջքներէն վեր բարձրացնելու սպասումով:

Արդարեւ, քրիստոնեան իր ունեցած հաւատքով պէտք է դիմագրաւէ իր կեանքը տագնապեցնող հարցերն ու վտանգները: Այլապէս, աշխարհը զինք կրնայ բարոյապէս սպառել:

Անկասկած, բոլորս ալ գիտենք, թէ կեանքին մէջ դժուարութիւններն ու խնդիրները չեն պակսիր, այլ սակայն, պէտք է նաեւ յիշենք, թէ պատնէշի վրայ անխախտ կը մնան անոնք, որոնք Աստուծոյ հաւատքով կը պայծառանան ու բարոյական հիմունքներով իրենց կեանքը կը շինեն ու կ՛ամրացնեն:

Պէտք է լաւ ըմբռնենք, թէ քրիստոնեային կեանքը հաւատքով իրագործելի աշխատանք է: Հաւատքով իրագործելի աշխատանք է նաեւ  տեսակաւոր դժուարութեանց ու մարտահրաւէրներու բովէն անցնող հայութեան կեանքը: Մեզ ինքնագիտակցութեան հրաւիրող ներկայ բացառիկ դժուարութեանց դիմաց, այս ճշմարտութիւնը պէտք է սթափեցնէ մեզ եւ լծէ սուրբ գործի:

Անկասկած, Զատիկ է դարձեալ մեր կեանքին մէջ ու բնական է, որ տօնական մեր արտայայտութիւնները ըլլան տեսակաւոր ու տարբեր, այլ սակայն, այդ բոլորին մէջ պէտք չէ մոռնանք, թէ աշխարհին մէջ ամենահաստատունն ու տեւող իրականութիւնը, Աստուծոյ հաւատքով կառուցուածն է:

Հետեւաբար, զգուշ պէտք է ըլլանք, որպէսզի կեանքի անցուդարձերուն կամ մեր անտարբերութեան հետեւանքով, մեր հաւատքն ու հոգեւոր եռանդը չնուազին, եւ մեր նկարագիրը չխաթարուի: Պէտք է Աստուծոյ հաւատքով ապրինք ու մեծնանք ու քրիստոնէական ճշմարտութիւններու եւ բարոյական սկզբունքներու հիմամբ մեր կեանքը շինենք ու շէնցնենք, վստահ ըլլալով, թէ Աստուծոյ հաւատքով մեր դիմաց կրնան բացուիլ նաեւ յաւերժին դռները:

Անկասկած, լիբանանահայութիւնը վարժ է անվերջ տագնապներու ու ցնցումներու: Արդարեւ, տասնամեակներէ ի վեր, տեսակաւոր տագնապներ ու դժուարութիւններ  անպակաս եղան մեր կեանքէն, եւ բոլորս ալ կը զգանք, թէ ի՜նչ մեծ զօրութիւններ կան մեզի դէմ գործող եւ ի՜նչ հսկայ հոսանքներ շարունակաբար կը բախին մեր հաւատքին ու կը սպառնան մեր ինքնութեան:

Սուրբ յարութեան աւետիսը մեզի փոխանցելով, այսօր մեր եկեղեցին մեզի կը թելադրէ, Աւետարանի ապրումներով լուսաւորել մեր միտքն ու հաւատքով եւ իմաստութեամբ քալել կեանքի ճամբաներէն, որպէսզի ամուր ու անկործան մնայ մեր կեանքը: Այլապէս` առանց հաւատքի ու առանց գիտակից ճիգի, տարուէ-տարի մեր ապրած տագնապները չեն կրնար յաղթահարուիլ,  ու մենք անպայմանօրէն կը փոքրանանք ու կը սպառինք:

Զատկական տօնի նուիրական առիթով, սրտովին փառք տանք Աստուծոյ, որ իր զօրութեամբ կը շարունակէ պահել ու պահպանել մեր կեանքը եւ առիթ ընծայել, որ մենք կարենանք մեր հաւատքովն ու մեր նախնիներու երկիւղածութեան շունչով, մեր ընտանեկան պայմաններուն ու համայնական կեանքին մէջ մնալ շէն ու կանգուն:

Աղօթենք, որ մեզ զգաստութեան հրաւիրող ներկայ ծանր պայմաններուն դիմաց, Յարուցեալէն ճառագայթող աննիւթական շնորհքը խաղաղութիւն պատգամէ մեր աշխարհին, հաւատքով կազդուրէ բոլորս, որպէսզի ի խնդիր քրիստոնէական արժէքներու պահպանութեան ու ազգային մեր կեանքի յարատեւութեան, մեզի վստահուած պարտականութիւնները կամքով շարունակենք ու  աստուածային փրկութեան հրաւէրը ուրիշներուն տանելով, մեր շրջապատին մէջ յոյս ցոլացնենք եւ սուրբն ու լուսեղէնը հաստատենք:

Քրիստոս յարեաւ ի մեռելոց: Ձեզի եւ մեզի մեծ աւետիս:

Մնամ սիրոյ ջերմ ողջունիւ եւ աղօթարար`

ՇԱՀԷ ԱՐՔ. ՓԱՆՈՍԵԱՆ
ԱՌԱՋՆՈՐԴ ԼԻԲԱՆԱՆԻ ՀԱՅՈՑ